قوانین و مقررات حوزه کسب و کارهای کوچک و متوسط
شاکی: زینب بیگم کشاورز.موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 42 بخشنامه شماره 9 کارهای سخت و زیانآور سازمانتأمین اجتماعی.مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، مرحوم عباس زارعدهقانانیمورث اینجانب و علی و رضا زارع دهقانانی از تاریخ 1/6/1355 در کارخانه لاستیک دناشاغل و در تاریخ 19/9/1380 به رحمت ایزدی پیوسته است و با توجه به گواهی صادره ازشعبه پنج تأمین اجتماعی شیراز، مبلغ مستمری ورثه برابر ماده 80 قانون تأمیناجتماعی مصوب تیرماه 1354 به نسبت سنوات پرداخت حق بیمه (25 سال) تعیین گردیدهاست. در صورتی که به موجب ماده واحده قانون بازنشستگی پیش از موعد و کارهای سخت وزیانآور مصوب 23/2/1380 مجلس شورای اسلامی به ویژه صراحت مؤخر قسمت یک بند ب(حمایتها)، هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیانآور یک و نیم سالمحاسبه خواهد شد. چون در متن قانون کلمهای که این حمایت را انحصاراً به امربازنشستگی و از کارافتادگی تخصیص داده باشد، ملاحظه نمیشود و با مستفاد از مفادقانون، حق جاری شده در زمان حیات کارگر با فوت او نباید از بین برود و بازماندگاننیز باید بتوانند از این حق مسلم و حمایت قانونی استفاده نمایند. علیهذا شعبهتأمین اجتماعی به استناد سؤال و جواب شماره 42 مندرج در بخشنامه شماره 9 کارهایسخت و زیانآور که فوت قبلاز بازنشستگی را نافی و قاطع این حق حمایتی قلمداد نموده به دلیل عدم ارائهدرخواست بازنشستگی توسط آن مرحوم قبل از فوت مبنای محاسبه مستمری بازماندگان راهمان سوابق پرداخت حق بیمه یعنی 25 سال قرارداده و از لحاظ نمودن یک ونیم برابرسابقه (به ازاء هر سال سابقه پرداخت حق بیمه یعنی5/37=5/1×25 سال) تا سقف تعیینشده در ماده 77 قانون تأمین اجتماعی یعنی 35 سال خودداری نموده است. بنابه ملاحظاتمذکور و با عنایت به نگرش اصلی قانونگذار که حمایت از این گونه کارگران بوده وبازماندگان که متحمل سنوات متمادی از درد و رنجهای شغل سخت و زیانآور آن مرحومشدهاند، تقاضای ابطال بند 42 بخشنامه شماره 9 کارهای سخت و زیانآور که برخلافصریح مفاد قانون و خارج از حدود اختیارات و صلاحیت مرجع مرقوم صادر شده است رادارد. مدیرکل دفتر امر حقوقی و دعاوی سازمان تأمین اجتماعی در پاسخ به شکایت مذکورطی نامه شماره 17668/7100 مورخ 19/5/1384 اعلام داشتهاند، 1- سیر تحول قانونگذاریدر خصوص حمایت از بیمه شدگان شاغل در مشاغل سخت و زیاناور مبین این موضوع است کهحمایت مقنن از افراد مذکور صرفاً در قالب نوع خاصی از حمایتهای مقرر در قانون تأمیناجتماعی تجلی یافته است و آن تأثیر مدت زمان اشتغال در مشاغل سخت و زیانآور در احراز شرایطبازنشستگی و محاسبه میزان مستمری بازنشستگی میباشد. 2- با بررسی قانون موسوم بهقانون مشاغل سخت و زیانآور مشخص میگردد موضوع قانون مذکور صرفاً در خصوص نحوهبازنشستگی شاغلین مشاغل سخت و زیانآور است و در بند یک قسمت ب قانون مذکور نیز مقنن پس از اینکه شرایط بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور را احصاء نموده بلافاصله به این موضوع پرداخته است که هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیانآور یک ونیم سال محاسبه خواهد شد. ملاحظه میگردد که وصف مذکور صرفاً به جمله قبل که موضوع بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور را مطرح مینماید مربوط است و هیچگونه ارتباطی به تأثیر افزایش سابقه در سایر حمایتهای مقرر در قانون تأمین اجتماعی از جمله از کارافتادگی یا مستمری بازماندگان نخواهد داشت. 3- مستفاد از بندهای 4 و 6 قسمت ب قانون مشاغل سخت و زیانآور و نیز ماده 16 آئیننامه اجرائی مربوط مقنن صرفاً به نحوه محاسبه و وصول حق بیمه شاغلین مشاغل سختو زیانآور همچنین دریافت میزان مستمری برقراری ایشان به هنگام استفاده از حمایتبازنشستگی پیش از موعد در مشاغل سخت و زیانآور تصریح نموده و از سایر حمایتهایمقرر در قانون تأمین اجتماعی از جمله از کارافتادگی و دریافت مستمری بازماندگان دراین قانون ذکری به عمل نیاورده است. 4- با دقت نظر در حمایتهای مقرر در قانونتأمین اجتماعی چنین نتیجهای حاصل میگردد که برخورداری بیمه شدگان از هر یک ازحمایتهای مذکور در آن قانون مستلزم وجود شرایطی است که در صورت فقدان تمام یا قسمتی از آنشرایط، بیمه شده از حمایت مقرر محروم میگردد. به عنوان مثال: اگر بیمه شدهای ظرفده سال قبل از وقوع حادثه غیر ناشی از کار یا ابتلاء به بیماری، حق بیمه 5 سالکار را پرداخت کرده باشد اما به جای پرداخت حق بیمه 90 روز کار ظرف یک سال قبل ازوقوع حادثه یا بیماری منجر به از کارافتادگی دارای 80 روز سابقه پرداخت حق بیمهباشد، چنین بیمه شدهای از دریافت مستمری از کارافتادگی کلی غیر ناشی از کار محرومخواهد شد. چرا که از شرایط مقرر در ماده 75 قانون تأمین اجتماعی برخوردار نیست.این موضوع در خصوص بیمه شدگان شاغل در کارهای سخت و زیانآور نیز صادق استبنابراین اگر بیمه شدهای 20 سال متوالی و یا 25 سال متناوب در مشاغل سخت و زیانآور اشتغال داشته باشد واجد شرایط بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور خواهد بود وتنها به هنگام محاسبه مستمری بازنشستگی هر سال سابقه پرداخت حق بیمه وی در مشاغلسخت و زیانآور 5/1 سال محاسبه میگردد و در صورتی که شرایط مذکور محقق نگردد (بهعنوان مثال: 15 سال سابقه کار در مشاغل سخت و زیانآور داشته باشد) استفاده ازمزایای قانون مذکور مقدور نیست. بدیهی است هیچگونه موجب قانونی جهت تسری سنوات ارفاقی به بیمه شدگان شاغل در کارهای سخت و زیانآور که در اثر حادثه غیر ناشی از کار ازکارافتادگی کلی میشوند و یا فوت نموده و بازماندگان ایشان از مستمری بازماندگان استفاده مینمایند، وجود ندارد. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق باحضور رؤسای شعب بدوی و رؤسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی وانجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رأی مینماید.
رأی هیات عمومیقانونگذار در مقام حمایت از کارگرانی که مـدت 20 سال متوالـی یا 25 سال متناوب بااشتغـال در کارهای سخت و زیانآور جسم و جان خود را فرسودهاند و در معرض مخاطرهقرار دادهاند به شرح قسمت اخیر شق یک از بند ب ماده واحده اصلاح تبصره 2 الحاقیماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354و الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوب 1380 در احتساب مستمری بازنشستگی آنان، هر سالخدمت در کارهای سخت و زیانآور را معادل یک سال و نیم قابل احتساب دانسته است ونظر به اینکه فوت کارگر واجد شرایط قبل از تقاضای بازنشستگی سالب حق مکتسب قانونیمذکور نیست و مستمری بازماندگان او نیز بر مبنای حقوق بازنشستگی کارگر موصوف قابلمحاسبه و پرداخت است. اطلاق مدلول بند 42 بخشنامه شماره 9 کارهای سخت و زیانآورکه مبین نفی حق فوقالاشعار در مورد کارگران واجد شرایط میباشد، مغایر هدف و حکممقنن تشخیص داده میشود و بدین جهت به استناد قسمت دوم ماده 25 قانون دیوان عدالتاداری ابطال میگردد./
بازدیدها: 288